Zielony gazik

Śnieg sypał już całą noc, a teraz, o świcie, leżał tak gęsto, że za oknem prawie nic nie było widać. Telefon zadzwonił krótko, ostro, jak zawsze wtedy. Nie pamiętam głosu, pamiętam tylko: „Proszę pana doktora, tu u Kowalskich na Piaskach, babcia nie wstaje, oddycha ciężko”. Wiedziałem, o które Kowalskie chodzi. Stara, drewniana chałupa na końcu wsi, samotna staruszka z chorym sercem. Włożyłem jeszcze ciepły sweter, potem kurtkę, a Krystyna, już na nogach, bez słowa podała mi termos z herbatą i torbę lekarską, którą sama sprawdziła. Jej dłoń na moim ramieniu była krótkim, mocnym dotknięciem. „Jedź ostrożnie” – powiedziała tylko. To „ostrożnie” wisiało w powietrzu, ciężkie od tego śniegu za oknem.

Ten stary, zielony gazik, którym jeździliśmy po terenie, stał już pod przychodnią. Zygmunt, sanitariusz, odgarniał właśnie śnieg z szyby. Jego twarz, zawsze trochę naburmuszona, teraz wyglądała na zmartwioną naprawdę. „Drogi zasypane, panie doktorze” – mruknął, gdy wsiadłem. „Próbujemy przez Łężynkę, może tam mniej”. Silnik zaskoczył z oporem, a potem warknął i ruszyliśmy. Świat zwęził się do smugi światła z reflektorów, w której wirowały płatki. Siedziałem, trzymając torbę na kolanach. Zapach był w kabinie tylko jeden: ostry zapach mrozu, który wdzierał się przez szpary.

Przez pierwszą część drogi jechaliśmy jako tako. Śnieg był ubity przez wcześniejsze wozy. Ale za Łężynką, gdzie zaczynała się polna droga do Piasków, wszystko się skończyło. Gazik utknął po osie, koła zakopały się w puchu i kręciły w miejscu. Zygmunt zaklął cicho, wysiadł. Ja też wysiadłem. Cisza była absolutna. Żadnego dźwięku, tylko suchy chrzest moich butów w zaspie. Wiatr ucichł, a śnieg opadał prosto, gęsto. Spojrzałem na Zygmunta. On spojrzał na mnie. Wiedzieliśmy obaj, że dalej autem nie pojedziemy.

„Pieszo?” – zapytał. Odległość do chałupy szacowałem na trzy, może cztery kilometry. W takim śniegu, z torbą… „Pieszo” – przytaknąłem. Wróciliśmy do kabiny, żeby się lepiej opatulić. Zygmunt wyjął z bagażnika parę owijaczy, takie wojskowe, z grubego filcu. Owinęliśmy nimi buty po kolana. Ja zarzuciłem torbę lekarską przez ramię, on wziął łopatę. „Na wypadek” – wyjaśnił. I ruszyliśmy.

Pierwsze kilkaset metrów to była walka. Każdy krok wymagał wysiłku. Śnieg sięgał czasem do połowy łydki, czasem do kolan. Torba ciążyła, uderzając mnie w biodro. Oddychałem ciężko, a para z oddechu osadzała się szronem na brwiach. Ale po jakimś czasie ciało wpadło w rytm. Nie myślałem już o odległości, tylko o następnym kroku. O tym, żeby postawić stopę tam, gdzie Zygmunt zostawił ślad. Słyszałem tylko jego sapanie przede mną i własny oddech.

Szliśmy tak może z godzinę. Nie patrzyłem na zegarek. Mijały nas pola, zasypane, nierozpoznawalne. Raz minęliśmy samotną wierzbę, której gałęzie uginały się pod śniegiem. I wtedy, nagle, z tej ciszy wyłonił się dźwięk. Daleki, stłumiony: terkotanie i parskanie. Zygmunt stanął, ja też. Nasłuchiwaliśmy. Dźwięk się zbliżał. Zza zakrętu drogi wyłoniły się sylwetki. Dwa konie, zaprzężone do wysokich, drewnianych sań. Na koźle siedział człowiek w kożuchu i baraniej czapie.

Stanęliśmy na środku drogi, machając. Sanie podjechały, konie stanęły. Woźnica, starszy mężczyzna o spękanej od wiatru twarzy, spojrzał na nas. „Gdzie w taką zamieć?” – zapytał, głosem chropowatym. Wytłumaczyliśmy. Wskazał ręką na tył sań, gdzie leżało kilka worków. „Siadajcie. Ja jadę do młyna, ale pod Kowalskich podwiozę. To kawałek z mojej drogi”. Nie było w jego głosie nic szczególnego, tylko zwykłą, gospodarską kalkulację. Wdrapaliśmy się na sanie. Usiedliśmy na workach. Woźnica cmoknął na konie i ruszyliśmy.

To było zupełnie inne doświadczenie. Szybkość, choć niewielka, po godzinie brodzenia wydawała się duża. Siedziałem, otulony kożuchem woźnicy, który rzucił mi go na kolana, i piłem łyk herbaty z termosu. Ciepło rozlewało się po zmrożonym ciele. Patrzyłem na kark koni. Zapach był teraz inny: koński pot, mokra wełna i ten ostry zapach mrozu. Ciszę wypełniał stukot kopyt i skrzypienie płoz. Czułem wdzięczność do tego człowieka na koźle, który nawet się nie odwrócił, tylko jechał przed siebie.

Pod Kowalskich podjechaliśmy pod samą chałupę. Dym snuł się z komina. Zeskoczyłem z sań, nogi miałem jak z waty. Podziękowałem woźnicy. Skinął tylko głową. „Nie ma za co. Jak wrócicie, to może jeszcze tu będę”. I odjechał w stronę młyna, ledwie widocznego w śnieżycy.

Dom stał nisko, przysadzisty. Zapukałem do drzwi. Otworzył je mężczyzna w średnim wieku, z twarzą pooraną niepokojem. „Doktor jest? Bo my już…” – zaczął. „Jestem” – przerwałem mu, wchodząc do sieni. Ciepło uderzyło mnie w twarz, zmieszane z zapachem wilgotnej bielizny i starego drewna. W izbie, przy piecu kaflowym, na łóżku leżała staruszka. Pani Kowalska. Oddychała głośno, chrapliwie, z wysiłkiem. Jej twarz była ziemista.

Podeszłem, zdjąłem kurtkę. Ręce miałem zmarznięte, sztywne. Pocierałem je chwilę. Potem otworzyłem torbę. Stetoskop był zimny jak lód. Przyłożyłem go pod koszulę pacjentki, do klatki piersiowej. Słuchałem. Świszczący oddech, furczenia, tony serca głuche. To, czego się bałem: zaostrzenie. Kobieta otworzyła oczy, mętne. Spojrzała przeze mnie, nie widząc. W tamtej chwili cała podróż przez śnieg zeszła na drugi plan. Była tylko ta izba, ten oddech i moje ręce, które musiały coś zrobić.

Podałem Zygmuntowi, co trzeba. Ampułki, strzykawki. Przygotowywał zastrzyk, a ja w tym czasie osłuchiwałem pacjentkę jeszcze raz. Robiłem to powoli, metodycznie. Pamiętałem, że pośpiech był wrogiem. Zygmunt podał mi strzykawkę. Oczy wszystkich w izbie były we mnie wbite. Odkryłem ramię staruszki, cienkie jak patyk. Przemyłem skórę, poczułem pod palcami jej chłód. I wbiłem igłę.

Działało to wolno. Minuty, które potem spędziliśmy przy łóżku, ciągnęły się. Siedziałem na stołku i wpatrywałem się w jej twarz. W izbie było gorąco od pieca. I wtedy, po jakimś czasie, stała się rzecz drobna. Oddech, ten ciężki, świszczący oddech, zaczął się nieco wydłużać. Po prostu przerwy między wdechem a wydechem stały się odrobinę dłuższe. A potem sine wargi nabrały odrobiny koloru. Nie otworzyła oczu, ale jej twarz jakby się trochę rozluźniła. To nie było ozdrowienie. To było odzyskanie odrobiny kontroli.

Westchnąłem. Spojrzałem na Zygmunta. On też skinął głową. Syn podszedł bliżej. „Będzie, panie doktorze?” – szepnął. „Teraz będzie spokojniej. Trzeba obserwować. Zostawiam leki. Przyjadę jutro, o ile drogi odkopią”. Mówiłem te zdania, które mówiłem setki razy.

Zostawiliśmy leki, wytłumaczyliśmy wszystko. Gdy wychodziliśmy, na dworze już mocno ściemniało. Śnieg przestał padać. Niebo było czyste, usiane gwiazdami. Stałem tak chwilę na podwórku, wdychając mroźne powietrze. Czułem się pusty. I jednocześnie pełny.

W drodze powrotnej, znów saniami tego samego woźnicy, już prawie nie rozmawialiśmy. Zygmunt drzemał. Ja patrzyłem w niebo. Woźnica, gdy wysadzał nas przy gaziku, który wciąż stał w tym samym miejscu, powiedział tylko: „No to dowidzenia”. I odjechał.

Zygmunt i ja, przy blasku latarki, długo odgarnialiśmy śnieg, kopaliśmy, pchaliśmy. W końcu gazik wyrwał się z pułapki. Jechaliśmy do miasta w milczeniu. W domu Krystyna czekała z kolacją. Widziała moją twarz, moje przemoknięte spodnie. „Udało się?” – spytała. „Udało się na dziś” – odparłem. I to było wszystko. Siedziałem przy stole, jadłem ciepłą zupę, a w uszach wciąż słyszałem ten dźwięk: najpierw ciężki oddech, a potem, po czasie, ten sam oddech, tylko trochę lżejszy. To był cały mój sukces tej nocy. I wtedy, w cieple kuchni, poczułem nagle, jak całe zimno tej wyprawy zaczyna powoli odpuszczać.