60 pytań do mamy, taty, babci i dziadka

Najtrudniejsze w rozmowie o przeszłości jest pierwsze pytanie. „Opowiedz mi o swoim życiu” jest zbyt szerokie - odpowiedź zwykle brzmi „a co tu opowiadać”. Dobre pytanie jest konkretne, dotyczy jednej sceny i nie ma złej odpowiedzi.

Poniżej znajdziesz 60 takich pytań. Traktuj je jak menu, nie jak kwestionariusz. Wybierz jedno, które Cię ciekawi, i zadaj je przy okazji. Jeśli odpowiedź się rozwinie - słuchaj. Jeśli nie - spróbuj innego pytania innym razem.

Dzieciństwo

1. Jak wyglądał dom, w którym się wychowałeś?
2. Kto w nim mieszkał?
3. Jak wyglądał zwykły poranek?
4. W co się bawiłeś z innymi dziećmi?
5. Kogo z dorosłych najbardziej lubiłeś, a kogo się bałeś?
6. Co było Twoim ulubionym jedzeniem?
7. Jak wyglądały święta w Twoim domu?
8. Jakie miałeś obowiązki?
9. Za co dostawałeś burę?
10. Jaki był najpiękniejszy dzień Twojego dzieciństwa?

Szkoła i młodość

11. Jak wyglądała Twoja szkoła?
12. Którego nauczyciela pamiętasz do dziś i dlaczego?
13. Kto był Twoim najlepszym przyjacielem?
14. Co robiliście po lekcjach?
15. Jakiej muzyki słuchałeś?
16. Gdzie chodziliście się bawić?
17. O czym marzyłeś, gdy miałeś szesnaście lat?
18. Co było wtedy modne?
19. Jaka była Twoja najodważniejsza lub najgłupsza przygoda?
20. Kiedy poczułeś się dorosły?

Praca

21. Jaka była Twoja pierwsza praca?
22. Co kupiłeś za pierwsze zarobione pieniądze?
23. Jak wyglądał Twój dzień pracy?
24. Kogo z kolegów z pracy pamiętasz?
25. Z czego w pracy byłeś najbardziej dumny?
26. Co było najtrudniejsze?
27. Czy wykonywałeś zawód, o którym marzyłeś?
28. Jak zmieniała się Twoja praca przez lata?
29. Jaki był najlepszy szef, jakiego miałeś?
30. Co byś zmienił, gdybyś mógł zacząć jeszcze raz?

Miłość i rodzina

31. Jak poznałeś swoją żonę albo męża?
32. Co Ci się w niej lub w nim spodobało?
33. Jak wyglądały Wasze randki?
34. Jak wyglądał Wasz ślub?
35. Gdzie było Wasze pierwsze wspólne mieszkanie?
36. Jak się czułeś, gdy urodziło się Twoje pierwsze dziecko?
37. Jakim dzieckiem byłem ja? (albo moja mama, mój tata)
38. Co było najtrudniejsze w wychowywaniu dzieci?
39. Jakie rodzinne tradycje chciałeś przekazać dalej?
40. Kogo z rodziny, kogo już nie ma, chciałbyś, żebym poznał?

Czasy i miejsca

41. Skąd pochodzi nasza rodzina?
42. Czy Twoja rodzina kiedyś się przeprowadzała? Dlaczego?
43. Jak wyglądało miasto albo wieś, w której dorastałeś?
44. Jakie wydarzenie w historii kraju najbardziej zapamiętałeś?
45. Gdzie byłeś, gdy wydarzyło się coś ważnego dla wszystkich?
46. Jak radziliście sobie, gdy czegoś brakowało w sklepach?
47. Jaki był Twój pierwszy telewizor, samochód, telefon?
48. Gdzie jeździliście na wakacje?
49. Co było dawniej lepsze niż dziś?
50. A co jest dziś lepsze niż dawniej?

Mądrość i przyszłość

51. Z jakiej decyzji w życiu jesteś najbardziej zadowolony?
52. Czego żałujesz?
53. Jaką radę dostałeś od swoich rodziców?
54. Co powiedziałbyś sobie dwudziestoletniemu?
55. Czego nauczyło Cię najtrudniejsze doświadczenie?
56. Co daje Ci dziś radość?
57. Czego się bałeś, a co okazało się niegroźne?
58. Za co jesteś najbardziej wdzięczny?
59. Co chciałbyś, żeby Twoje wnuki o Tobie wiedziały?
60. Jak chciałbyś być zapamiętany?

Jedno pytanie, potem „a co dalej?”

Najlepsze rozmowy rzadko przechodzą przez listę pytań. Zwykle jedno pytanie prowadzi do opowieści, a opowieść do kolejnej. Twoim zadaniem jest słuchać i dopytywać: „A potem?”, „Jak się wtedy czułeś?”, „Kto jeszcze tam był?”. Te krótkie dopytania często przynoszą więcej niż kolejne pytanie z listy.

Prawdziwa Historia zadaje autorowi pytania głosem i pozwala rodzinie dodać własne. Twoje pytanie z tej listy może trafić prosto do rozmowy z mamą albo dziadkiem.